Meme sağlığı takvimi yaşa ve riske göre planlanmalı

Melike Türk | Bilge Doktor

İSTANBUL, TÜRKİYE — Meme sağlığı kontrolleri her yaşta aynı şekilde ilerlemiyor; takip planı kadının yaşı, aile öyküsü, genetik riski ve meme dokusuna göre belirleniyor.

1-31 Ekim Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında, düzenli kontrollerin kişiye özel planlanması gerektiği vurgulanıyor. 20’li ve 30’lu yaşlarda risklerin bilinmesi ve meme farkındalığı öne çıkarken, 40’lı yaşlardan itibaren mamografi taramaları önem kazanıyor.

20’li yaşlarda riskinizi tanıyın

20’li yaşlarda ortalama risk taşıyan ve herhangi bir şikayeti bulunmayan kadınlarda rutin mamografi taraması önerilmez. Bu dönemde önemli olan, kişinin kendi meme yapısını tanıması ve olağan dışı değişiklikleri fark etmesidir.

Memede yeni ortaya çıkan kitle, meme başında çekilme, özellikle kanlı meme başı akıntısı, ciltte çekinti veya şekil değişikliği gibi bulgular varsa yaş beklenmeden hekime başvurulmalıdır.

Yakın akrabalarda genç yaşta meme kanseri, ailede birden fazla meme veya yumurtalık kanseri ya da erkek meme kanseri öyküsü bulunması daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir. Riskli aile öyküsü olan kadınlarda genetik danışmanlık ve gerekli durumlarda genetik testler gündeme gelebilir.

30’lu yaşlarda aile öyküsü önem kazanır

Ortalama risk grubundaki kadınlarda 30’lu yaşlarda da rutin mamografi taraması genellikle önerilmez. Ancak memede fark edilen yeni bir bulgu mutlaka değerlendirilmelidir.

Bu yaşlarda meme dokusu daha yoğun olabildiği için şikayete yönelik değerlendirmede ultrasonografi sık kullanılır. Gerekli durumlarda mamografi veya meme MR’ı gibi ek yöntemlere başvurulabilir.

BRCA1 veya BRCA2 gibi genetik değişiklikleri bulunan, yaşam boyu meme kanseri riski yüksek olan ya da genç yaşta göğüs bölgesine radyoterapi uygulanmış kadınlarda mamografi ve meme MR’ı daha erken yaşlarda takip programına dahil edilebilir.

40’lı yaşlarda mamografi takvime eklenmeli

40’lı yaşlarla birlikte meme kanseri taramasında yeni bir dönem başlar. Bu yaştan itibaren mamografi ile düzenli tarama gündeme alınmalıdır.

Tarama aralığı; kadının yaşı, meme yapısı, kişisel ve ailesel riskleri dikkate alınarak hekimle birlikte belirlenmelidir. Mamografinin en önemli avantajlarından biri, henüz elle hissedilemeyen ve herhangi bir şikayete neden olmayan bazı meme kanserlerinin erken dönemde saptanabilmesidir.

Bu nedenle “Mememde hiçbir sorun hissetmiyorum” düşüncesi taramayı ertelemek için gerekçe olmamalıdır. Yoğun meme dokusu bulunan kadınlarda ise ultrasonografi veya meme MR’ı gibi ek görüntüleme yöntemlerinin gerekip gerekmediğine hekim karar vermelidir.

50’li yaşlarda düzenli tarama aksatılmamalı

Meme kanseri riski yaşla birlikte arttığı için 50’li yaşlarda düzenli mamografi taramalarının sürdürülmesi önemlidir. Kadının risk durumuna göre mamografi yıllık veya iki yıllık aralıklarla planlanabilir.

Bu dönemde daha önce yapılan mamografilerin saklanması da önem taşır. Önceki görüntülerle karşılaştırma yapılabilmesi, meme dokusunda zaman içinde ortaya çıkan değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Menopoz sonrası yeni bir meme kitlesi, meme başı veya cilt değişikliği ya da olağan dışı meme başı akıntısı “yaşa bağlı normal değişiklik” olarak görülmemeli; tarama zamanı beklenmeden hekime başvurulmalıdır.

60 yaş ve sonrasında da takip sürmeli

Meme kanseri taraması yalnızca genç ve orta yaşlı kadınları ilgilendiren bir konu değildir. Yaş ilerledikçe meme kanseri riski devam eder.

Bu nedenle sağlıklı olan ve yaşam beklentisi uygun bulunan kadınlarda mamografi taramalarının sürdürülmesi önemlidir. İleri yaşlarda taramanın devam edip etmeyeceğine yalnızca takvim yaşı üzerinden karar verilmemelidir. Genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıklar, önceki meme bulguları ve bireysel riskler birlikte değerlendirilmelidir.

Her yaşta değişiklik varsa beklemeyin

Tarama programları şikayeti olmayan kadınlar için oluşturulur. Memede veya koltuk altında yeni bir kitle, meme başında ya da ciltte çekinti, şekil değişikliği veya özellikle kanlı akıntı varsa “mamografi yaşım gelmedi” düşüncesiyle beklenmemelidir.

Meme sağlığında takip yaşa ve kişisel riske göre planlanmalıdır. 20’li yaşlarda riskin bilinmesi, 30’lu yaşlarda aile öyküsünün değerlendirilmesi, 40’lı yaşlardan itibaren ise düzenli taramaların programa alınması önemlidir. Ailesel veya genetik riski yüksek kadınlarda bu takvim daha erken başlayabilir.

BilgeDoktor.com