Epilepsi nöbetlerinde doğru müdahale ve düzenli tedavi önem taşıyor

Melike Türk | Bilge Doktor

İZMİR, TÜRKİYE — Epilepsi nöbetleri kişinin günlük yaşamını, sosyal hayatını ve psikolojisini etkileyebildiği için tanı, tedavi ve nöbet anındaki doğru müdahale önem taşıyor.

Özel Sağlık Hastanesi Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Atilla Kara, epilepsinin gelip geçici bilinç kaybıyla seyreden bir hastalık olduğunu belirterek, nöbet sırasında kişinin bulunduğu ortamın büyük önem taşıdığını söyledi. Kara’ya göre nöbetlerin sık ve art arda yaşanması, hastanın hem yaşam kalitesini hem de sosyal hayata katılımını ciddi biçimde zorlaştırabiliyor.

Nöbet anında bulunulan yer önemli

Epilepsi nöbetleri bazı hastalarda saniyeler içinde sonlanabilirken, bazı durumlarda daha uzun sürebiliyor. Uzm. Dr. Atilla Kara, epilepsi nöbetinin 10 saniyeden 10 dakikaya kadar uzayabildiğini belirtti.

Kara, bilinç kaybı sırasında hastanın nerede bulunduğunun hayati önem taşıdığını vurgulayarak, kişinin düşebileceğini, kazaya maruz kalabileceğini veya kendisini yaralayabileceğini ifade etti.

Epilepsinin yalnızca fiziksel sonuçlarıyla değil, günlük yaşam üzerindeki etkileriyle de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kara, hastaların dışarı çıkmak, pazara gitmek, çalışmak, okula devam etmek veya araç kullanmak gibi konularda “Her an nöbet geçirir miyim?” endişesi yaşayabildiğini söyledi.

Kaygı sosyal hayatı etkileyebiliyor

Epilepsi hastalarında nöbetin ne zaman ortaya çıkacağına ilişkin belirsizlik, zamanla kaygıya dönüşebiliyor. Bu durum hastanın sosyal ilişkilerini, çalışma hayatını, okul düzenini ve bağımsız hareket etme isteğini etkileyebiliyor.

Uzm. Dr. Kara, nöbetlerin sık görülmesi veya art arda yaşanmasının kişinin yaşamını daha da zorlaştırabileceğini belirtti. Bu nedenle epilepsinin yalnızca nörolojik bir hastalık olarak değil, sosyal ve psikolojik etkileriyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Epilepsi tedavisinde amaç yalnızca nöbetleri azaltmak değil, hastanın günlük yaşamını daha güvenli ve kontrollü biçimde sürdürebilmesini sağlamaktır.

Vakaların büyük bölümünde kesin neden bilinmeyebiliyor

Epilepsinin bazı hastalarda beyinle ilgili sorunlardan kaynaklanabildiğini aktaran Kara, beyin tümörleri, damar tıkanıklıkları, travmalar ve doğum travmalarının epilepsiye yol açabileceğini söyledi.

Bununla birlikte epilepsi vakalarının yaklaşık yüzde 80’inde kesin nedenin belirlenemediğini ifade eden Kara, genetik özelliklerin de hastalığın ortaya çıkmasında rol oynayabileceğini, ancak her hastada mutlaka genetik bir neden bulunmasının gerekmediğini belirtti.

Epilepsi her yaşta ortaya çıkabiliyor. Kara, hastalığın özellikle çocukluk döneminde ve ileri yaşlarda daha sık görülebildiğini söyledi. Çocukluk döneminde başlayan bazı epilepsi türleri ilerleyen yaşlarda devam edebiliyor veya bir süre sonra yeniden ortaya çıkabiliyor.

Nöbet tipleri farklı belirtilerle görülebiliyor

Epileptik nöbetler tek bir tabloyla sınırlı değildir. Bazı nöbetler saniyeler süren dalma şeklinde ortaya çıkarken, bazıları kol ve bacaklarda sıçrama ile kendini gösterebiliyor.

Halk arasında “sara nöbeti” olarak bilinen büyük nöbetlerde ise kişi düşebilir, kasılabilir, gözlerini sabit bir noktaya dikebilir ve ağızda köpüklenme görülebilir. Bu nedenle nöbetin nasıl gerçekleştiğinin bilinmesi tanı süreci açısından önemlidir.

Uzm. Dr. Kara, daha önce hiç epilepsi nöbeti geçirmemiş kişilerde de hastalığın ileri yaşlarda ilk kez ortaya çıkabileceğini ifade etti. Bu nedenle ani bilinç kaybı, tekrarlayan dalma atakları veya açıklanamayan kasılmalar ihmal edilmemelidir.

Tanıda hasta öyküsü ve EEG önemli

Epilepsi tanısında hasta öyküsü büyük önem taşır. Nöbeti gören bir kişinin anlatımı, nöbetin süresi, hastanın nöbet öncesi ve sonrası durumu tanı açısından değerli bilgiler sunabilir.

Kara, nöbet anının güvenli bir şekilde kameraya kaydedilmesinin de tanı sürecine katkı sağlayabileceğini belirtti. Hastanın muayenesinin yanı sıra EEG olarak bilinen beyin elektrosu da tanıda kullanılan önemli yöntemlerden biridir.

EEG ile nöbetin özellikleri ve beyinde hangi bölgeden kaynaklanabileceği hakkında bilgi elde edilebiliyor. Epilepsi tedavisinde ilaçlar önemli yer tutuyor. Kara, ilaç tedavisiyle hastaların yaklaşık yüzde 60-80’inde nöbetlerin kontrol altına alınabildiğini söyledi.

Nöbet sırasında hasta yan çevrilmeli

Epilepsi nöbeti sırasında yapılacak doğru müdahale, hastanın yaralanmasını önlemek açısından büyük önem taşır. Uzm. Dr. Kara, nöbet sırasında kişinin yan yatırılması gerektiğini belirtti. Bu pozisyon, ağızda salya veya köpük oluşması durumunda solunum yolunun kapanmasını önlemeye yardımcı olabilir.

Nöbet geçiren kişinin çevresindeki sert ve tehlikeli cisimler uzaklaştırılmalıdır. Böylece hastanın başını, kolunu veya bacağını çarparak yaralanmasının önüne geçilebilir.

Kara, toplumda sık görülen yanlış müdahalelere de dikkat çekti. Nöbet sırasında hastaya su dökmek, soğan koklatmak veya ağzına kaşık gibi bir cisim koymak doğru değildir. Hastanın ağzına el ya da parmak sokulmamalıdır. Nöbet sırasında çene kasları çok güçlü olabileceği için bu tür müdahaleler ciddi yaralanmalara yol açabilir.

Epilepsi hastalarının düzenli hekim takibinde olması, ilaçlarını aksatmaması ve yakın çevresinin nöbet anında yapılması gerekenleri bilmesi, hastalığın daha güvenli yönetilmesine yardımcı olur.

BilgeDoktor.com