Mevsim Geçişinde Enfeksiyonlar Tırmanışta: Bağışıklığı Korumak için 10 Kritik Öneri

BİLGE DOKTOR / İSTANBUL, TÜRKİYE

Sıcaklık, nem ve ışık dalgalanması bağışıklığı zorluyor

Mevsim geçişlerinde hava sıcaklığı, nem ve güneş ışığındaki ani değişimler bağışıklık dengesini sarsarak enfeksiyonlara zemin hazırlıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, bu dönemde üst–alt solunum yolu enfeksiyonlarının, cilt şikâyetlerinin ve depresif ruh hâlinin arttığını belirtiyor. “36–37°C’ye ayarlı vücut ısımız değişken havaya uyum sağlamakta zorlandığında, koruyucu önlemler alınmazsa ağır seyirli hastalıklar görülebilir” diyor.

Hormonlar, D vitamini ve bağışıklık: Kısır döngü

Güneş ışığının azalması; melatonin/serotonin dengesini, dolayısıyla D vitamini düzeylerini etkiliyor. Bu biyokimyasal değişim bağışıklık yanıtını zayıflatabiliyor. Dr. Mamçu, “Isı farkları ve çevresel alerjenlerdeki değişim, vücudun ilk savunma hatlarını zorlar” uyarısında bulunuyor.

Kapalı alanlar ve okullar bulaşı artırıyor

Soğuk havayla birlikte kapalı ve kalabalık ortamlarda geçirilen sürenin artması, rinovirüs kaynaklı soğuk algınlığı, farenjit ve sinüzit vakalarını yükseltiyor. KOAH, astım, bronşektazi gibi kronik akciğer hastalığı olanlarda alt solunum yolu enfeksiyonlarının alevlenmesi daha sık. Öte yandan nem–ısı değişimleri ciltte kuruma, çatlama ve enfeksiyon riskini de büyütüyor.

Kimler daha riskli?

“Kırılgan yaş” grubu olarak tanımlanan 65 yaş üstü ve 2 yaş altı bireyler; kalp, akciğer, böbrek hastalığı olanlar; diyabet/hipertansiyon hastaları; immünsüpresif tedavi alanlar ve gebeler mevsim geçişi hastalıklarını daha ağır geçirebiliyor.

Aşılar: Grip ve zatürre için koruyucu kalkan

Dr. Mamçu, grip aşısının her yıl tekrarlanmasını, içeriğin Dünya Sağlık Örgütü tarafından güncellendiğini ve Eylül–Mart döneminde koruma sağladığını hatırlatıyor. Streptococcus pneumoniae’ya karşı zatürre aşıları (kısa etkili polisakkarit ve daha uzun koruyucu seçenekler) risk gruplarında hekim önerisiyle planlanmalı.

Mevsim geçişini sağlıklı atlatmak için 10 kritik öneri

1. El hijyeni: Dış ortamdan eve dönüşte, yemekten önce/sonra ve toplu taşımadan sonra en az 20 sn sabunla yıkayın.

2. Maske ve mesafe: Solunum yolu semptomunuz varsa maske kullanın; kalabalık–kapalı alanlarda kalış süresini kısaltın.

   
   

3. Hastayken izolasyon: Okul/işe ara verin; zorunluysa toplu taşıma ve yakın teması sınırlayın.

4. Uyku düzeni: Bağışıklık için 7–9 saat kesintisiz uyku hedefleyin.

5. Beslenme: Taze sebze–meyve, tam tahıl, yeterli protein; şekerli/işlenmiş gıdaları kısıtlayın.

6. Hidrasyon: Gün boyu su tüketin; kahve/çayın diüretik etkisini dengeleyin.

7. Egzersiz: Haftada 150 dk orta yoğunluk aerobiğe ek olarak kas güçlendirme yapın; mümkünse açık hava tercih edin.

8. Sigara/alkol: Solunum yolu ve bağışıklık işlevlerini bozduğu için kaçının.

9. D vitamini ve destekler: Düzeyinizi ölçtürün; hekim önerisiyle D vitamini ve gerekirse C vitamini, çinko, selenyum gibi destekleri kısa süreli kullanın.

10. Cilt bakımı ve giyim: Nemlendirici kullanın; katmanlı ve mevsime uygun giyinerek ısı dengesini koruyun.

Cilt belirtilerini ve “mevsimsel moral düşüklüğünü” önemseyin

Deride kuruma–çatlama gibi küçük sorunlar, bariyer bütünlüğü bozulduğunda enfeksiyon kapısına dönüşebilir; düzenli nemlendirme ve tahrişten kaçınma önemlidir. Işıkla birlikte ruh hâli değişimleri görülebilir; uzun süren çökkünlük, uykusuzluk, iştah değişiklikleri gibi belirtilerde profesyonel destek alın.

Altın standart: Erken önlem, doğru bilgi

Dr. Mamçu’ya göre, mevsim geçişlerinde hastalıkların çoğu 1–2 hafta içinde düzelir; ancak komplike seyir riskinde erken başvuru hayat kurtarıcıdır. Ani nefes darlığı, yüksek ateşin düşmemesi, şiddetli göğüs ağrısı veya bilinç bulanıklığı gibi alarm bulgularında gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

www.bilgedoktor.com