Yapay organlar sağlık sisteminde devrim yaratmaya hazırlanıyor

BİLGE DOKTOR / İSTANBUL, TÜRKİYE — 27 ARALIK 2025 

İstinye Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Dr. Öğr. Üyesi Fevzi Aytaç Durmaz, yapay organ teknolojilerinin sağlık sistemini güçlendirerek toplumsal eşitsizlikleri derinleştirmeyen bir çerçevede geliştirilmesi durumunda tıp dünyasında gerçek bir devrim yaratacağını açıkladı.

Türkiye’de yaklaşık 30 bin kişinin organ nakli bekleme listesinde olduğunu belirten Dr. Durmaz, gelişen teknolojinin sadece cihaz tasarımını değil, biyomedikal mühendisliği mesleğini de hücre biyolojisi ve yapay zekâ ile birleşen hibrit bir yapıya dönüştüreceğini vurguladı. 2024 yılında Türkiye'de gerçekleştirilen 3.468 böbrek ve 1.731 karaciğer nakline rağmen, artan ihtiyacın yapay organ çalışmalarını hayati kıldığını ifade etti.

Mekanik ve biyo-yapay sistemlerde son durum

Yapay organ teknolojilerini mekanik/biyonik cihazlar ve hücre temelli biyo-yapay organlar olarak iki ana gruba ayıran Dr. Fevzi Aytaç Durmaz, özellikle kalp destek cihazlarında (LVAD) ileri bir seviyeye ulaşıldığını belirtti. Durmaz, "Manyetik olarak askıda tutulan döner bileşenlere sahip yeni nesil total yapay kalp sistemleri klinik araştırma sürecinde. Ayrıca kornea, deri ve kıkırdak gibi doku çalışmalarında klinik uygulamaya oldukça yaklaşıldı" dedi.

3D biyoyazıcılar ve damarlaşma engeli

3D biyoyazıcıların hastaya özel geometriyle hücre yerleştirme imkanı sunduğunu kaydeden Durmaz, mühendislik alanındaki en büyük engelin "damarlaşma" (vaskülarizasyon) olduğunu söyledi. 1 cm’den daha kalın canlı doku kütlelerini uzun süre yaşatmanın zorluğuna dikkat çeken Durmaz, baskı çözünürlüğü ve hücre canlılığı gibi konularda yoğun mühendislik çalışmalarının devam ettiğini ifade etti.

Önümüzdeki 10 yıl: Organ onarım çözümleri

Gelecek on yılda tam organ nakli yerine "organ destek ve onarım" çözümlerinin olgunlaşmasını beklediğini ifade eden Dr. Durmaz, yerli girişimlerin de bu alanda dünya sahnesinde yer aldığını belirtti. Özellikle implante edilebilir biyo-yapay böbrek projeleri ve 3D biyoyazıcılarla üretilen kalp kası yamalarının "köprü tedavi" olarak klinik kullanıma daha yakın olduğu öngörülüyor.

Biyomedikal mühendisliğinin dönüşümü

Yapay organların yaygınlaşmasıyla mesleki rollerin de değişeceğini savunan Durmaz, biyomedikal mühendislerinin artık sadece cihaz tasarlayan değil, hücre kaynaklarını yöneten ve klinik veriyi analiz eden profesyonellere dönüşeceğini söyledi. İstinye Üniversitesi bünyesinde yürütülen projelerde; implant edilebilir sensör sistemleri, biyomalzeme odaklı çalışmalar ve yapay zekâ destekli tıbbi görüntüleme gibi geleceğin yapay organ platformlarının yapı taşlarına odaklanıldığı bildirildi.

www.bilgedoktor.com