Varis yalnızca estetik sorun değildir: Uzmanlardan erken tanı uyarısı

Melike Türk | Bilge Doktor
İZMİR, TÜRKİYE — Uzun süre oturmak, hareketsiz yaşam, gün boyu ayakta kalmak ve hamilelik gibi faktörler, toplardamar dolaşımını etkileyerek varis riskini artırabiliyor.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Tanısal Radyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Aresh Soudmand, varisin yalnızca estetik bir problem olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Bacaklarda belirgin damarlar, ağırlık hissi, şişlik, yorgunluk, gece krampları ve kaşıntı gibi belirtilerin toplardamar sistemindeki değişikliklerle ilişkili olabileceğini vurgulayan Soudmand, erken dönemde yapılan değerlendirmenin toplardamar sağlığı açısından önem taşıdığını söyledi.

Hareketsizlik damar sağlığını etkileyebilir

Toplardamarlar, bacaklardaki kanın kalbe geri taşınmasında görev alır. Bu süreçte baldır kasları önemli bir pompa görevi görür.

Normal şartlarda yürümek, merdiven çıkmak ve bacak kaslarını çalıştıran hareketler, kanın kalbe doğru ilerlemesine destek olur. Ancak uzun süre hareketsiz kalındığında bu pompa mekanizması yeterince etkili çalışmayabilir.

Günün büyük bölümünü masa başında geçiren çalışanlar, uzun yolculuk yapanlar veya saatlerce aynı pozisyonda kalan kişilerde toplardamar dolaşımı yavaşlayabilir. Bu durum damarlarda basınç artışına ve zaman içinde varis belirtilerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.

Uzm. Dr. Aresh Soudmand, düzenli hareket etmenin damar sağlığını destekleyen en önemli alışkanlıklardan biri olduğunu ifade ediyor.

Uzun süre ayakta kalmak da risk oluşturabilir

Varis riski yalnızca oturarak çalışanlarda görülmez. Gün içinde uzun saatler ayakta kalan kişiler de toplardamar sistemi açısından risk grubunda yer alabilir.

Öğretmenler, sağlık çalışanları, mağaza personeli, kuaförler, güvenlik görevlileri, aşçılar ve benzeri meslek gruplarında bacaklarda gün sonunda ağırlık, yorgunluk ve şişlik daha sık görülebilir.

Ayakta uzun süre sabit kalmak, bacak damarlarında basıncın artmasına neden olabilir. Bu nedenle hem uzun süre oturanların hem de uzun süre ayakta kalanların gün içinde kısa hareket molaları vermesi önerilir.

Bacak kaslarının düzenli çalışması, kan dolaşımını destekleyerek toplardamar sisteminin daha sağlıklı çalışmasına katkı sağlayabilir.

Hamilelikte varis görülme sıklığı artabilir

Hamilelik dönemi, varis açısından özel dikkat gerektiren süreçlerden biridir.

Bu dönemde vücutta hormonal değişiklikler meydana gelir, kan hacmi artar ve büyüyen rahim karın içindeki damarlar üzerinde baskı oluşturabilir. Bu değişiklikler toplardamar sisteminin daha fazla yük altında kalmasına neden olabilir.

Bazı kadınlarda hamilelik sürecinde bacak damarları belirginleşebilir veya daha önce var olan damar sorunları daha görünür hale gelebilir.

Uzm. Dr. Soudmand, hamilelikte ortaya çıkan her damar genişlemesinin ciddi bir hastalık anlamına gelmediğini ancak bacaklarda belirgin şişlik, ağrı, hassasiyet veya damar yapısında dikkat çeken değişiklikler fark edildiğinde değerlendirme yapılmasının önemli olduğunu belirtiyor.

Genetik yatkınlık önemli faktörlerden biri

Varis gelişimi yalnızca yaşam tarzıyla açıklanamaz.

Aile öyküsü, damar duvarı yapısı, toplardamar kapakçıklarının özellikleri, yaş, kilo, hormonal değişiklikler ve bazı mesleki faktörler de varis riskini etkileyebilir.

Ailesinde varis öyküsü bulunan bireylerde genetik yatkınlık nedeniyle toplardamar kapakçıklarının daha kolay etkilenebildiği belirtiliyor.

Bu nedenle annesinde, babasında veya yakın akrabalarında varis bulunan kişilerin bacaklardaki erken belirtiler konusunda daha dikkatli olması gerekiyor.

Risk faktörleri bulunan kişilerde erken farkındalık, ileride oluşabilecek daha belirgin damar sorunlarının önlenmesi veya kontrol altına alınması açısından önem taşıyabilir.

Hangi belirtiler dikkate alınmalı?

Varis her zaman yalnızca cilt yüzeyinde görülen mavi veya mor damar genişlemeleriyle ortaya çıkmaz.

Bazı kişilerde ilk belirtiler günlük yaşamın doğal sonucu gibi algılanabilir. Özellikle gün sonunda artan bacak yorgunluğu, ağırlık hissi, ayak bileğinde şişlik, gece krampları, kaşıntı, yanma hissi veya damarların belirginleşmesi toplardamar dolaşımındaki değişikliklerle ilişkili olabilir.

Bu belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda yalnızca estetik görünüm ön plandayken, bazı hastalarda ağrı, baskı, şişlik ve yaşam kalitesini etkileyen yakınmalar daha belirgin olabilir.

Uzm. Dr. Soudmand, bacaklarda tekrarlayan veya giderek artan şikâyetlerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Doppler ultrasonografi tanıda yol gösterir

Toplardamar sisteminin değerlendirilmesinde görüntüleme yöntemleri önemli rol oynar.

Özellikle Doppler ultrasonografi, bacak damarlarının yapısını, kan akışını ve toplardamar kapakçıklarının çalışma durumunu değerlendirmede sık kullanılan yöntemlerden biridir.

Doppler ultrasonografi ile damar genişlemeleri, kanın geri kaçışı, pıhtı varlığı veya dolaşım bozuklukları hakkında bilgi edinilebilir.

Uzm. Dr. Aresh Soudmand, erken dönemde yapılan değerlendirmenin mevcut durumun anlaşılmasına yardımcı olduğunu ve kişiye uygun takip veya tedavi planının belirlenmesinde yol gösterici olabileceğini belirtiyor.

Günlük yaşamda basit önlemler alınabilir

Varis riskini azaltmak ve damar sağlığını desteklemek için günlük yaşamda bazı basit alışkanlıklar fayda sağlayabilir.

Düzenli yürüyüş yapmak, uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, masa başında çalışanların belirli aralıklarla ayağa kalkması, sağlıklı kilo aralığını korumak ve bacak kaslarını çalıştıran egzersizlere yer vermek bu önlemler arasında sayılabilir.

Uzun yolculuklarda ara ara ayağa kalkmak, ayak bileği hareketleri yapmak ve bacakları uzun süre hareketsiz bırakmamak da dolaşımı destekleyebilir.

Şikâyeti olan kişilerin ise kendi kendine tedavi yöntemlerine başvurmak yerine uzman değerlendirmesi alması önerilir.

Varis yalnızca kozmetik sorun olarak görülmemeli

Uzm. Dr. Aresh Soudmand, varisin birçok kişide yavaş ilerleyen ve zaman içinde fark edilen bir damar sorunu olduğunu belirtiyor.

Özellikle risk faktörlerine sahip bireylerin belirtileri göz ardı etmemesi gerektiğini söyleyen Soudmand, bacaklarda ortaya çıkan değişikliklerin yalnızca kozmetik bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Erken dönemde yapılan değerlendirmeler, toplardamar sağlığı açısından mevcut durumun daha doğru anlaşılmasına katkı sağlayabilir.

Uzmanlara göre bacaklarda belirgin damarlar, şişlik, ağrı, ağırlık hissi veya gece krampları gibi yakınmalar varsa, durumun uygun görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilmesi önem taşıyor.

www.bilgedoktor.com