Yaz aylarında ayak sağlığı: Mantar, çatlak ve yaralara karşı önlem

Melike Türk | Bilge Doktor

İSTANBUL, TÜRKİYE — Yaz sıcaklarıyla artan terleme, ayakların uzun süre nemli kalmasına neden olarak mantar enfeksiyonları, cilt tahrişi, topuk çatlakları ve ağrılı yaralar için uygun ortam oluşturabiliyor.

İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Podoloji Kliniğinden Podolog Fahrettin Başar, yaz aylarında ayak sağlığının korunması için doğru ayakkabı seçimi, günlük hijyen, tırnak bakımı ve ayakların düzenli kontrol edilmesinin önemine dikkat çekti.

Havuz, spor salonu, ortak duş ve soyunma odaları gibi çok sayıda kişinin kullandığı alanlar enfeksiyonların bulaşma riskini artırırken uzun süre terlik veya sandalet kullanılması da topuklarda kuruluk, çatlak ve ağrıya neden olabiliyor. Ayağa uygun olmayan ayakkabılar ise su toplaması, nasır, sürtünmeye bağlı tahriş ve yaralarla sonuçlanabiliyor.

Yazın ayak mantarı riski neden artıyor?

Yüksek sıcaklıklar nedeniyle ayakların daha fazla terlemesi, özellikle kapalı ayakkabı içinde nemli bir ortam oluşmasına yol açıyor. Ayakların gün boyunca nemli kalması, mantar enfeksiyonlarının gelişmesini kolaylaştırabiliyor.

Parmak aralarının yeterince kurulanmaması da bu riski artıran etkenler arasında bulunuyor. Ayak mantarı; kaşıntı, kızarıklık, pullanma, kötü koku, ciltte çatlama ve parmak aralarında beyazlaşma gibi belirtilerle ortaya çıkabiliyor.

Ortak kullanılan havuzlar, spor salonları, duşlar ve soyunma odaları da enfeksiyonların kişiden kişiye geçebileceği alanlar arasında yer alıyor. Bu nedenle kişisel bakım ürünlerinin başkalarıyla paylaşılmaması ve ayak hijyenine günlük olarak özen gösterilmesi gerekiyor.

Başar, ayakların yalnızca yıkanmasının yeterli olmadığını, özellikle parmak aralarının dikkatlice kurulanmasının mantar oluşumunun önlenmesinde önemli rol oynadığını belirtiyor.

Doğru ayakkabı seçimi ilk koruma adımı

Podolog Fahrettin Başar’a göre yaz aylarında ayak sağlığını korumak için atılması gereken ilk adım, ayağın yapısına ve kullanım amacına uygun ayakkabı seçmek.

Ayakkabının hava alması, ayağı sıkmaması ve aşırı terlemeye neden olmaması gerekiyor. Bununla birlikte ayakkabının gereğinden fazla geniş olması da sağlıklı bir tercih olarak görülmüyor.

Başar, dar ayakkabıların parmaklara baskı yaparak zamanla deformasyona, ağrıya ve nasır oluşumuna neden olabileceğini belirtiyor. Ayağa bol gelen ayakkabılar ise yürürken sürtünmeyi artırarak su toplaması, cilt tahrişi ve yaralara yol açabiliyor.

“Ayakkabının ayağa tam uyum sağlaması büyük önem taşıyor.”

Ayakkabı seçiminde yalnızca numaraya değil ayağın genişliğine, parmakların rahat hareket edip etmediğine ve yürüyüş sırasında topuğun sabit kalıp kalmadığına da dikkat edilmesi gerekiyor.

Ayakların gün içinde terlemesi nedeniyle ayakkabıların düzenli olarak havalandırılması da içeride oluşabilecek nemin azaltılmasına yardımcı oluyor.

Terlik ve sandalet kullanırken taban desteğine dikkat

Yaz aylarında açık ayakkabılar, sandaletler ve terlikler daha sık tercih ediliyor. Ancak gün boyunca ince tabanlı ve yeterli destek sunmayan terliklerle yürümek ayak tabanındaki bağ dokusunun zorlanmasına ve topuk ağrısına neden olabiliyor.

Uzun süre terlik veya sandalet kullanılması, topukların sürekli açıkta kalması nedeniyle cildin kurumasını da hızlandırabiliyor. Düzenli bakım yapılmadığında kuruyan ciltte çatlaklar oluşabiliyor.

Topuk çatlakları başlangıçta yalnızca kozmetik bir sorun gibi görülebiliyor. Ancak çatlakların derinleşmesi ağrıya, yürürken rahatsızlığa ve cilt bütünlüğünün bozulmasına yol açabiliyor.

Ayakların düzenli nemlendirilmesi cildin kurumasını azaltmaya yardımcı oluyor. Bununla birlikte nemlendirici ürünlerin parmak aralarında fazla miktarda bırakılmaması ve ayakların sürekli nemli tutulmaması gerekiyor.

Terlik seçiminde ayağı sabit tutan, yürürken kaymayan ve taban desteği bulunan modellerin tercih edilmesi önem taşıyor.

Günlük hijyen ve tırnak bakımı ihmal edilmemeli

Ayak sağlığının korunmasındaki temel adımlardan biri günlük temizlik. Ayakların her gün ılık su ve sabunla yıkanması, ardından temiz bir havluyla tamamen kurulanması öneriliyor.

Özellikle parmak aralarında nem bırakılmaması gerekiyor. Günlük temiz çorap kullanılması, pamuklu ve teri emebilen çorapların tercih edilmesi de ayakların daha kuru kalmasına katkı sağlıyor.

Yoğun terleme durumunda gün içinde çorapların değiştirilmesi gerekebiliyor. Aynı ayakkabının sürekli kullanılması yerine ayakkabıların havalandırılmasına zaman tanınması da nem ve koku oluşumunun azaltılmasını destekliyor.

Tırnak bakımında ise tırnakların çok kısa kesilmemesi ve köşe bölümlerinin derin biçimde oyulmaması gerekiyor. Tırnakların düz şekilde kesilmesi, batık tırnak oluşma riskinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.

Başar, tırnak makası, törpü, havlu ve diğer kişisel bakım malzemelerinin ortak kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. Bu malzemelerin paylaşılması mantar ve başka enfeksiyonların bulaşmasına zemin hazırlayabiliyor.

Diyabet hastaları ayaklarını her gün kontrol etmeli

Yaz aylarında ayak bakımına özellikle diyabet hastalarının daha fazla dikkat etmesi gerekiyor. Diyabete bağlı his kaybı bulunan kişiler, küçük yaraları, su toplamalarını veya ayakkabının oluşturduğu baskıyı zamanında fark edemeyebiliyor.

Fark edilmeyen küçük bir yara ilerleyerek daha ciddi bir sağlık sorununa dönüşebiliyor. Bu nedenle diyabet hastalarının ayaklarını her gün dikkatlice kontrol etmeleri öneriliyor.

Kontrol sırasında ayak tabanı, topuklar, parmak araları ve tırnak çevreleri incelenmeli; kızarıklık, şişlik, yara, çatlak veya renk değişikliği bulunup bulunmadığına bakılmalı.

Diyabet hastalarının ayaklarını sıkmayan, sürtünme oluşturmayan ve rahat ayakkabılar tercih etmeleri önem taşıyor. En küçük yara veya renk değişikliği fark edildiğinde gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

His kaybı nedeniyle ağrı duyulmaması, yaranın önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle yalnızca ağrı oluştuğunda değil görünür bir değişiklik fark edildiğinde de profesyonel değerlendirme alınması öneriliyor.

Geçmeyen belirtilerde kendi kendine tedaviden kaçınılmalı

Ayakta uzun süre geçmeyen kızarıklık, kaşıntı, şişlik, yara, çatlak veya mantar belirtisi görülmesi hâlinde sorunun kendiliğinden geçmesi beklenmemeli.

Podolog Fahrettin Başar, bu tür durumlarda bilinçsiz ürün kullanılmaması ve bir sağlık profesyoneline başvurulması gerektiğini belirtiyor. Benzer görünen ayak sorunlarının farklı nedenleri bulunabileceği için doğru yaklaşımın profesyonel değerlendirme sonrasında belirlenmesi önem taşıyor.

Yaz aylarında ayak sağlığını korumak için temel önlemler şöyle sıralanıyor:

• Ayakları her gün yıkamak ve parmak aralarını tamamen kurulamak,
• Temiz, pamuklu ve ter emici çorap kullanmak,
• Ayakları düzenli olarak nemlendirmek,
• Ayağa tam oturan ve hava alan ayakkabılar tercih etmek,
• Tırnakları düz kesmek ve kişisel bakım malzemelerini paylaşmamak,
• Uzun süre devam eden belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurmak.

Başar, sağlıklı ayakların hareket kabiliyetinin korunması ve yaşam kalitesinin sürdürülmesi açısından önemli olduğunu belirterek yaz aylarında düzenli bakım alışkanlıklarının birçok ayak sorununun önlenmesine katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.

BilgeDoktor.com