Yapay zekaya danışıp ilaç alanlar dikkat: Yanlış yorum riskli!

BİLGE DOKTOR / İSTANBUL, TÜRKİYE

Çamlıca Erdem Hastanesi İç Hastalıkları Hekimi Uzm. Dr. Giunel Mamedova, sağlıkla ilgili bilgiye ulaşmanın dijitalleşen dünyada her zamankinden daha kolay hale gelmesine karşın, hastaların şikâyetlerini veya kan tahlili sonuçlarını yapay zekaya sorarak tedavi kararı almasının hayati tehlikeler barındırdığını açıkladı.

Son dönemde hekimlerin en sık karşılaştığı sorunlardan birinin "dijital teşhis" eğilimi olduğunu belirten Dr. Mamedova, algoritmalardan alınan doğrudan tedavi önerilerinin tıbbi gerçeklikten uzak olabileceğini vurguladı. Özellikle "Kan değerlerim sınırda, ilaç başlamalı mı?" gibi sorularla yapay zekaya başvuran kişilerin, fiziksel muayene ve risk profili analizi gibi süreçleri devre dışı bıraktıkları için yanlış ilaç kullanımına yönelme risklerinin arttığı ifade edildi.

Kan Tahlilleri Tek Başına Tedavi Kararı Vermez

Bir hastalığın tanısında veya tedavi başlangıcında laboratuvar sonuçlarındaki rakamların tek başına bir hüküm ifade etmediğini vurgulayan Uzm. Dr. Mamedova, tıbbi değerlendirmenin çok katmanlı bir süreç olduğunu belirtti. Bazı değerler kağıt üzerinde "normal" görünse bile kişinin özel durumu süreci değiştirebilir.

Dr. Mamedova, kan değerlerinin yorumlanmasındaki profesyonel süreci şu sözlerle aktardı:

"Bir tedaviye başlanıp başlanmayacağına yalnızca kan tahlilindeki sayılara bakılarak karar verilmez. Kişinin yaşı, aile öyküsü, eşlik eden hastalıkları, halihazırda kullandığı ilaçlar ve genetik risk profili tedavi sürecini doğrudan etkiler. Bu nedenle benzer kan değerlerine sahip iki farklı hastaya tamamen zıt tedaviler uygulanabilmektedir. Laboratuvar sonucundaki 'kırmızı' işaretli değerleri internetten araştırarak ciddi hastalık senaryoları kurgulamak, hastaların sadece psikolojisini bozmakla kalmayıp yanlış kararlar almalarına neden olmaktadır."

Yanlış Yorum Yanlış İlaç Kullanımına Yol Açıyor

İnternetten veya yapay zekadan alınan bilgilerin yanlış yorumlanması, en sık hatalı ilaç kullanımıyla sonuçlanmaktadır. Uzm. Dr. Giunel Mamedova, yanlış ilaca başlamanın mevcut şikâyetleri artırabileceği gibi, vücutta geri dönülemez yeni sağlık sorunlarını da tetikleyebileceğini söyledi. Özellikle viral enfeksiyonlar sırasında yapay zeka yönlendirmesiyle antibiyotik kullanımına başlanmasının, küresel bir sorun olan antibiyotik direncini de körüklediği belirtildi.

Bilinçsiz ilaç kullanımının risklerine dikkat çeken Mamedova, "Yanlış değerlendirmeyle başlanan ilaçlar şikâyetleri azaltmak yerine artırabilir ve bazı durumlarda ciddi organ yetmezliklerine veya yan etkilere neden olabilir. Ayrıca hastaların mevcut tedavilerini eksik bildirmesi, yapay zekanın aynı etken maddeye sahip farklı isimli ilaçları önermesiyle sonuçlanabilir. Bu durum ölümcül doz aşımlarına davetiye çıkarmaktadır" uyarısında bulundu.

Tıpta Temel Yaklaşım: Hastalık Yoktur, Hasta Vardır

Modern tıbbın hastaya yaklaşımının bütüncül (holistik) olması gerektiğini hatırlatan Uzm. Dr. Mamedova, bir hekimin teşhis koyarken izlediği yöntemi detaylandırdı. Yalnızca şikâyet ve tahlilin yeterli olmadığını, fizik muayene, vital bulgular (tansiyon, nabız vb.), ayrıntılı özgeçmiş ve soy geçmişin (ailedeki hastalıklar) birlikte ele alınmasının şart olduğunu vurguladı.

Yapay zekanın sağlık alanında tamamen dışlanmadığını, hekimler için hızlı veri analizi sağlayan destekleyici bir araç olabileceğini belirten Mamedova, ancak son kararın mutlaka bir insan tarafından, yani uzman bir hekim tarafından verilmesi gerektiğini söyledi. Sağlık profesyoneli olmayan kişilerin yapay zekadan "tedavi reçetesi" almasının büyük bir güvenlik açığı oluşturduğu ifade edildi.

Uzm. Dr. Giunel Mamedova’dan Hayati Uyarılar

Sağlık bilgilerinin dijital mecralardan nasıl yönetilmesi gerektiğine ilişkin Dr. Mamedova şu net uyarıları paylaştı:

• Rakamlara Odaklanmayın: Kan tahlili sonuçları tek başına bir tanı koydurmaz, sadece hekime yol gösteren birer ipucudur.

• Dijital Reçeteden Kaçının: İnternet forumlarından veya yapay zeka asistanlarından alınan bilgilerle asla ilaca başlanmamalıdır.

• Şikâyetlerin Seyrini İzleyin: Eğer şikâyetler artıyor veya yeni semptomlar ekleniyorsa internette vakit kaybetmek yerine acil tıbbi değerlendirme istenmelidir.

• Hekiminize Dürüst Olun: Kullandığınız tüm vitamin, takviye ve ilaçları hekiminize eksiksiz bildirin; bu ilaç etkileşimlerini önlemenin tek yoludur.

Sonuç olarak, ani başlayan ya da kötüleşme eğilimi gösteren belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Dr. Mamedova, "Erken ve doğru tıbbi değerlendirme pek çok ciddi sağlık sorununun önüne geçebilir. Hayatınızı bir algoritmaya değil, uzman bir hekime emanet edin" mesajını verdi.

www.bilgedoktor.com