Testis kanseri hangi yaşlarda görülür? Genç erkeklerde belirtiler

Melike Türk | Bilge Doktor

İSTANBUL, TÜRKİYE — Testis kanseri her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte en sık genç erişkinlerde görülüyor; ağrısız kitle, şişlik veya sertlik fark edilmesi durumunda gecikmeden ürolojik değerlendirme gerekiyor.

Diğer birçok kanser türünün görülme sıklığı ileri yaşlarda artarken testis kanseri özellikle 20–34 yaş grubunda öne çıkıyor. Hastalık daha geniş biçimde 15–49 yaş aralığında da görülebiliyor ve genç erkeklerde eğitim, çalışma hayatı, aile planlaması ve üreme sağlığı üzerinde önemli etkiler oluşturabiliyor.

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Yılören Tanıdır, testis kanserinin yalnızca ileri yaştaki erkekleri ilgilendiren bir hastalık olmadığını belirterek gençlerin testislerinde ortaya çıkan yeni değişiklikler konusunda bilinçli olması gerektiğine dikkat çekiyor.

Testisler, erkek üreme sisteminde sperm hücrelerinin ve testosteron hormonunun üretiminden sorumlu organlardır. Testis kanseri, bu organlardaki hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalması sonucunda gelişir. Erişkinlerde görülen vakaların büyük bölümünü sperm üretiminden sorumlu hücrelerden kaynaklanan germ hücreli tümörler oluşturur.

Testis kanseri en sık hangi yaşlarda görülür?

Testis kanseri en sık 20–34 yaş arasındaki erkeklerde teşhis ediliyor. Bununla birlikte hastalık ergenlik sonrasında başlayabilir, orta ve ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle testis kanserini yalnızca belirli bir yaş grubuyla sınırlandırmak doğru değildir.

Germ hücreli testis tümörleri genel olarak seminomatöz ve nonseminomatöz olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Nonseminomatöz tümörler daha genç yaşlarda görülme eğilimindeyken seminomatöz tümörler nispeten daha ileri erişkin yaşlarda da gelişebilir.

Çocukluk döneminde testis tümörleri görülebilse de bunların biyolojik özellikleri erişkinlerde ortaya çıkan tümörlerden farklı olabilir. İleri yaştaki bir kişide testiste kitle saptandığında ise testis lenfoması gibi başka hastalıkların da değerlendirilmesi gerekebilir.

Genç yaşta ortaya çıkması, testis kanserini diğer birçok kanser türünden ayıran önemli bir özelliktir. Tanı ve tedavi planlanırken hastalığın kontrol altına alınmasının yanında kişinin uzun dönem yaşam kalitesi, hormon üretimi ve çocuk sahibi olma planları da dikkate alınmalıdır.

Testis kanserinin ilk belirtileri nelerdir?

Testis kanserinde en sık karşılaşılan ilk belirti, testislerden birinde hissedilen ağrısız kitle veya şişliktir. Kişi testislerinden birinin büyüdüğünü, sertleştiğini ya da önceki yapısından farklı hale geldiğini fark edebilir.

Değerlendirilmesi gereken başlıca belirtiler şunlardır:

• Testiste ağrısız kitle veya sertlik
• Testislerden birinde büyüme
• Testisin yapısında veya şeklinde değişiklik
• Testis torbasında ağırlık hissi
• Testiste veya kasık bölgesinde hafif ağrı
• Testis torbasında aniden sıvı birikmesi
• Alt karın veya kasık bölgesinde künt ağrı

Testiste saptanan her kitle ya da şişlik kanser anlamına gelmez. Epididim kisti, hidrosel, varikosel, enfeksiyon ve travma gibi iyi huylu durumlar da benzer değişikliklere neden olabilir. Ancak değişikliğin nedenini kişinin kendi başına belirlemesi mümkün olmadığından üroloji muayenesi ihmal edilmemelidir.

Testis kanseri çoğunlukla ağrısız gelişse de ağrının bulunması hastalığı dışlamaz. Ani başlayan şiddetli testis ağrısı ise testis torsiyonu adı verilen ve testisin kan dolaşımını bozabilen acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir ağrı yaşandığında beklemeden acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Hastalık ilerlediğinde bazı kişilerde bel ağrısı, karın bölgesinde şişlik, öksürük, göğüs ağrısı veya nefes darlığı görülebilir. Bu belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden testiste fark edilen yeni değişikliğin araştırılması önem taşır.

Testis kanseri riskini artıran etkenler nelerdir?

Testis kanserinin en önemli bilinen risk faktörlerinden biri inmemiş testis öyküsüdür. Kriptorşidizm olarak adlandırılan bu durumda testislerden biri veya her ikisi doğum sonrasında testis torbasındaki normal konumuna inmemiştir.

İnmemiş testisin çocukluk döneminde cerrahi olarak normal yerine indirilmesi, muayene ve takibi kolaylaştırabilir. Ancak bu işlem testis kanseri riskini tamamen ortadan kaldırmaz. İnmemiş testis öyküsü bulunan kişilerin testislerinde gelişen değişikliklere karşı dikkatli olması gerekir.

Diğer önemli risk faktörleri arasında şunlar bulunmaktadır:

• Daha önce diğer testiste kanser gelişmiş olması
• Baba veya erkek kardeşte testis kanseri bulunması
• Testisin gelişimiyle ilgili bazı yapısal bozukluklar
• Testiste kanser öncüsü hücresel değişikliklerin bulunması
• Bazı genetik durumlar

Risk faktörlerinden birinin bulunması kişinin mutlaka testis kanserine yakalanacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde testis kanseri tanısı alan birçok kişide belirgin bir aile öyküsü veya bilinen risk faktörü bulunmayabilir.

Dar iç çamaşırı giymek, cep telefonu kullanmak veya günlük yaşamda sık karşılaşılan bazı alışkanlıkların testis kanserine doğrudan neden olduğu yönünde yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Risk değerlendirmesinin bilimsel olarak kabul edilen faktörlere göre yapılması gerekir.

Genç erkekler testis sağlığını nasıl takip etmeli?

Belirti göstermeyen bütün erkeklere uygulanan standart bir testis kanseri tarama programı bulunmuyor. Bununla birlikte kişinin testislerinin normal büyüklüğünü, görünümünü ve yapısını tanıması, sonradan ortaya çıkan değişiklikleri fark etmesine yardımcı olabilir.

Testislerden birinin diğerinden biraz daha büyük olması veya daha aşağıda bulunması normal kabul edilebilir. Önemli olan yeni gelişen ve daha önce bulunmayan değişikliklerdir.

Yeni ortaya çıkan sertlik, büyüme, şekil değişikliği, ağırlık hissi veya açıklanamayan rahatsızlık uzun süre izlenmemelidir. Özellikle testisin kendi dokusu içinde sert bir kitle hissedilmesi halinde üroloji uzmanına başvurulmalıdır.

Muayenede testislerin büyüklüğü, kıvamı ve yüzey özellikleri değerlendirilir. Şüpheli bir bulgu saptandığında çoğunlukla skrotal ultrasonografi uygulanır. Ultrasonografi, testis içindeki katı kitlelerin sıvı içerikli ve genellikle iyi huylu oluşumlardan ayrılmasına yardımcı olur.

Tanı nasıl konulur ve tedavi nasıl planlanır?

Testis kanserinden şüphelenildiğinde fizik muayene ve ultrasonografinin yanında alfa-fetoprotein, beta-hCG ve LDH gibi tümör belirteçleri incelenebilir. Ancak bu kan değerlerinin normal çıkması, testis kanserini tek başına dışlamaz.

Hastalığın yaygınlığını ve başka organlara ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmek amacıyla bilgisayarlı tomografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Kesin tedavi planı; tümörün hücresel tipi, evresi, yaygınlığı ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak hazırlanır.

Şüpheli testis tümörlerinde skrotum üzerinden doğrudan biyopsi yapılması genellikle tercih edilmez. İlk cerrahi işlem çoğunlukla kasık bölgesinden yapılan radikal inguinal orşiektomidir. Bu işlem sırasında kanser şüphesi bulunan testis çıkarılır ve doku patolojik incelemeye gönderilir.

Patoloji ve evreleme sonuçlarına göre bazı hastalarda yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Diğer hastalarda kemoterapi, radyoterapi veya ek cerrahi işlemler uygulanabilir. Testis kanseri, uygun tanı ve tedavi gerçekleştirildiğinde iyileşme oranı yüksek kanser türleri arasında yer alır.

Tedaviden önce üreme sağlığı neden değerlendirilmeli?

Testis kanserinin genç yaşlarda görülmesi nedeniyle doğurganlığın korunması tedavi planının önemli bir parçasıdır. Kanserin kendisi ve özellikle bazı kemoterapi veya radyoterapi uygulamaları sperm üretimini geçici ya da kalıcı olarak etkileyebilir.

Gelecekte çocuk sahibi olmayı planlayan hastalarla tedavi başlamadan önce sperm dondurma seçeneğinin görüşülmesi önemlidir. Bu değerlendirme, mümkünse cerrahi veya diğer kanser tedavileri uygulanmadan önce yapılmalıdır.

Tek testisin çıkarılması, diğer testisin sağlıklı olduğu durumlarda çoğu kişide testosteron üretiminin ve doğurganlığın devam etmesine engel olmaz. Bununla birlikte her hastanın hormon düzeyleri, sperm üretimi ve tedaviden etkilenme riski farklıdır.

Testiste yeni gelişen kitle, sertlik, şişlik veya şekil değişikliği ihmal edilmemelidir. Belirtilerin erken dönemde değerlendirilmesi, hastalığın doğru biçimde evrelendirilmesini ve kişiye uygun tedavinin zamanında planlanmasını sağlayabilir.

BilgeDoktor.com